Gert van den Berg, wethouder van Nunspeet, en Jan ten Hove van LOC jagen de discussie aan. Gert van den Berg is het eens met de stelling. "Vroeger waren we aangewezen op liefdadigheid en vrijwilligers. Later ging de overheid zich met de zorg bemoeien. Liefdadigheidsinstellingen en vrijwilligers trokken zich terug, overheid en zorgaanbieders namen hun taak over. Nederland werd een verzorgingsstaat. Nu is die verzorgingsstaat niet meer te betalen. De overheid moet een stap terug doen. En de samenleving moet weer meer vrijwilligers leveren. Maar we moeten vooral geen verzorgingsstaat maken van vrijwilligers." Jan ten Hove: "Als vrijwilligerswerk voortkomt uit een vrijwillige overeenkomst tussen zorgvrager en zorgverlener én als het additioneel is, vind ik vrijwilligerswerk ok. Maar als informele zorg in de plaats komt van formele zorg, verdwijnt het recht op zorg. Bovendien vind ik dat kennis en kunde van professionals nodig is voor de kwaliteit van de zorg."

Twee benaderingen van vrijwilligerswerk

Het filmpje laat twee benaderingen van vrijwilligerswerk zien. "Een vrijwilliger is geen professional. Van een professional die ik betaal, kan ik wat vragen. Voor vrijwilligers moet ik dankbaar zijn. Maar ik heb zorg gewoon nodig, daar hoort geen dankbaarheid bij. Ik heb een PGB voor begeleiding buitenshuis, omdat ik niet zelfstandig de straat op kan. Maar dat ging van 24 terug naar 9 uur. Ik kan dus minder naar buiten. Vrijwilligers kunnen dat opvangen, maar hoe zit het dan met verantwoordelijkheid? Die willen vrijwilligers vaak niet." Aan de andere kant: "Een vrijwilliger kan meer tijd nemen. Vrijwillig betekent niet vrijblijvend, het geeft ook verplichtingen. Vrijwilligers doen het niet voor geld, carrière of status. Ze geven vanuit hun passie tijd en energie aan iemand die dat kan gebruiken. Dat maakt vrijwilligers uniek en bijzonder."

Je moet het niet opleggen

Van de mensen in de zaal vindt een minderheid (42%) dat het niet anders meer kan dan dat mensen voor een deel van de noodzakelijke zorg afhankelijk zijn van vrijwilligers. Iemand wil de stelling zelfs omdraaien: "Zonder vrijwilligers komen de continuïteit en zekerheid van de zorg in het geding. We kunnen niet zonder vrijwilligers." Professionals moeten de zorg bieden die de cliënt echt nodig heeft, maar er zijn genoeg dingen die vrijwilligers kunnen doen. Wandelen met patiënten bijvoorbeeld, of bij iemand op bezoek voor persoonlijk contact. De meerderheid (58%) is tegen meer afhankelijkheid van vrijwilligers. "Het is prima als vrijwilligers van alles doen, maar het moet niet opgelegd worden door de overheid." Een bestuurder van een grote vrijwilligersorganisatie is het daarmee eens. "Onze 30.000 vrijwilligers doen hun werk met hart en ziel. Als je het gaat afdwingen, zijn we op de verkeerde weg." Alle mensen die tijd hebben voor vrijwilligerswerk, doen dat nu al. Omdat we steeds meer moeten werken en de maatschappij steeds individueler is geworden, zijn er maar weinig vrijwilligers beschikbaar.

Privacy en scholing

Vrijwilligers hebben geen geheimhoudingsplicht zoals zorgverleners, maar de meest mensen in de zaal (85%) zijn niet bang dat hulp van vrijwilligers leidt tot een inbreuk op de privacy. "Iemand die kiest voor vrijwilligerswerk, kiest ook voor privacy. Dat is niet anders dan bij een zorgverlener. Het geldt voor ieder mens die met andere mensen omgaat." De meeste organisaties hebben protocollen voor vrijwilligers. Daardoor zijn vrijwilligers gehouden aan bepaalde regels. De meerderheid (55%) vindt dat vrijwilligers geschoold moeten worden voordat ze cliënten mogen begeleiden. Anderen denken daar anders over. "Er zijn veel dingen die vrijwilligers kunnen doen zonder dat ze geschoold zijn. Het hangt ervan af wat de vrijwilliger doet. De kwaliteit van de zorg moet in ieder geval gegarandeerd te zijn."