'Solidariteit is het belangrijkste'. In gesprek met Wim van der Meeren (CZ) en Jo Maes (Huis voor de Zorg)

De zorg in Nederland is wereldwijd een van de beste. Het is een hele geruststelling dat er
goede zorg is op het moment dat je dat nodig hebt. Om die zorg op peil en betaalbaar te
houden, betalen we allemaal premie. Voor wat hoort wat. Gezond of ziek, zorg nodig of niet.
Wie gezond is, betaalt mee aan de zorg die anderen nu al nodig hebben. In de wetenschap
dat die zorg er straks ook voor hen is, als zij er een beroep op moeten doen. We zijn dus
solidair met elkaar. Die solidariteit is het fundament onder ons zorgstelsel.

De solidariteitsgedachte
Maar die solidariteit staat wel onder druk. Het zorggebruik neemt toe, vooral bij mensen die
ongezond(er) leven. Moet wie ongezonder leeft dan meer bijdragen dan wie gezonder leeft?
Dat strookt niet met de solidariteitsgedachte. Bovendien is niet elke zorgverzekeraar erop uit
om alleen maar zoveel mogelijk gezond levende mensen te contracteren, omdat die minder
zorgkosten betekenen. Zorgverzekeraars beseffen dat ook van hen solidariteit wordt
gevraagd. Die solidariteit is zelfs een van de belangrijkste speerpunten in het beleid van CZ.
“Wij willen dat zieke en gezonde mensen solidair blijven. Dan moet een zorgverzekering niet
zo duur worden dat gezonde mensen de premie niet meer willen betalen,” zegt
bestuursvoorzitter Wim van der Meeren. Zijn organisatie wil via gericht beleid de premies zo
laag mogelijk houden, betaalbaar voor iedereen. “Wij hebben onze service flink verbeterd en
de beheerskosten enorm omlaag gebracht, waardoor we onze verzekeringen goedkoper
kunnen aanbieden, met een grotere klanttevredenheid als resultaat. Maar het belangrijkste is
dat, ook al leven we niet allemaal even gezond, we wel solidair blijven.”

Waar kan de dienstverlening beter
Hij constateert tegelijkertijd dat onze samenleving ingewikkeld is geworden. “Mensen zijn niet
altijd ziek, ze zijn soms gewoon eenzaam. De professionals in de zorg moet je als
verzekeraar dan de ruimte geven om daar goed mee om te gaan, wat nog niet zo eenvoudig
is. We moeten de zorg niet te abstract maken, maar platte marktwerking in de zorg bestaat
ook niet. We moeten ons best doen om het onze klanten naar de zin te maken. Daarom
zoeken wij onze klanten op en geven hen de ruimte en de gelegenheid om aan te geven
waar onze dienstverlening beter kan.”

Maximale zorg

Zoals in Zeeland, waar CZ als grootste zorgverzekeraar in de regio het voortouw nam om
adequate oplossingen te zoeken voor de veranderde zorgvraag in deze dunbevolkte en
vergrijsde provincie. De commissie Toekomstige Zorg Zeeland heeft samen met de Zeeuwen
zelf en de grootste zorgaanbieders een plan van aanpak gemaakt voor de zorg die Zeeland
nodig heeft. Daarbij zijn de behoeftes van de mensen leidend. Niet vanuit de ivoren
verzekeringstoren bepalen wat goed is voor de mensen en welke zorg moet worden
ingekocht tegen welke tarieven, maar willen horen en weten van de mensen zelf wat zij
nodig hebben en daar als verzekeraar optimaal aan tegemoetkomen. Dit is muziek in de
oren van organisaties die ijveren voor behoud van de solidariteit in de zorg en van
zorgverzekeraars op dat punt een proactieve houding vragen. Zoals het Huis voor de Zorg in
Limburg, een van de drie zuidelijke provincies waar CZ, net als in Zeeland, een flinke
klantenkring heeft. Directeur Jo Maes: “Solidariteit is ook belangrijk als er tussen diverse
systemen, waarbij het om mensen gaat, gaten vallen. Zoals bij de vraag of iemand nog wel
of niet meer thuis kan blijven wonen. In dat geval zijn ook de verzekeraar en de gemeente
aan zet. Wij zitten met CZ aan tafel om onze zorgen te delen en kijken samen wat we
kunnen doen om die iemand de maximale zorg te kunnen bieden.”

Zorg goed organiseren
“Onze focus ligt op kostenbesparing en op dat vlak zitten we ondertussen aan de grens van
wat we kunnen dragen,” zegt Wim van der Meeren. “Zorg moet geen koekoeksei zijn,
waar onnodig teveel geld naar toe gaat, daar moeten we voor waken. Verzekerden willen
echter liefst zo weinig mogelijk betalen zolang ze gezond zijn, maar willen als patiënt de
beste zorg krijgen. Dat moeten we dan goed organiseren.”

Balans tussen kwaliteit en kosten
Want ook in de zorg draait het om geld. Verzekeraars hebben een belangrijke taak in het
betaalbaar houden van zorg. Wim van der Meeren wijst bijvoorbeeld op het preferentiebeleid
ten aanzien van medicijnen. Na zorgvuldige selectie heeft CZ, samen met een aantal andere
verzakeraars, voorkeursgeneesmiddelen aangewezen die worden vergoed en andere,
duurdere geneesmiddelen met dezelfde werking niet, tenzij een voorkeursmiddel medisch
onverantwoord is voor een patiënt. Wie als patiënt, zonder medische indicatie, een ander
middel wil, is daar vrij in, maar betaalt dit wel zelf. “Je wilt als verzekeraar niet teveel betalen
voor dezelfde medicijnen. Aan de andere kant heb je als private partner een publieke taak,
want het gaat ook om de balans tussen kwaliteit en kosten.” Jo Maes vult aan: “Als Huis voor
de Zorg zijn wij steeds in de slag met zorgverzekeraars om hen maatwerk te laten leveren en
gezonde mensen en patiënten daarbij te betrekken.”

Naar zorg kijken vanuit klantenperspectief
CZ komt aan die wens tegemoet. In Middelburg werden recent 150 CZ-verzekerden
uitgenodigd die aangaven dat de zorg verre van goed geregeld is in hun provincie. “Dat is
wat we willen,” zegt Wim van der Meeren. ”Van de mensen zelf horen hoe zij de zorg en de
verzekering ervan ervaren, om hen concrete verbeteringen te kunnen aanbieden. Tijdens
een soort roadshow laten we zien wat we daaraan doen. Dit is ook voor ons een nieuwe
ervaring, die de oplossing kan zijn voor veel zorgproblemen, al verschilt de situatie in
Limburg weer van die in Zeeland. In Limburg zie ik de zorg al verschuiven van de tweede
naar de eerste lijn plus.” Jo Maes vult aan: “In Limburg hebben wij de quatro helix, die naar
zorg kijkt vanuit klantenperspectief.”

Nieuwe werkwijze CZ
Want daar gaat het ook voor CZ om, de patiënt op een goede manier bij de zaak te
betrekken. De wijze waarop CZ dit aanpakt, is nieuw in Nederland. Des te triester is het voor
Zorgbelang Nederland dat Klaverblad als Zeeuwse afdeling niet meer op steun van de
provincie kan rekenen. “De Provincie Zeeland snapt blijkbaar niet hoe belangrijk het is dat de
zorgvrager onafhankelijke professionele ondersteuning krijgt,” peinst Jo Maes, in de
wetenschap dat het werk van het Huis voor de Zorg in Limburg juist hoog wordt gewaardeerd
door de provincie.

De burger betrekken is noodzakelijk
Nederland heeft nog altijd de beste zorg ter wereld, stellen beiden resumerend. Een
fantastisch stelsel, met bijna geen wachttijden en toegankelijk voor iedereen, dat we in
solidariteit met elkaar moeten koesteren. De burger daarbij betrekken is noodzakelijk, zowel
voor de legitimiteit van de verzekeraar als voor het in de hand houden van de kosten en het
bevorderen van gezond gedrag. Dat is niet eenvoudig en bovendien bedreigen ook nog eens
nieuwe, zeer dure medicijnen de balans in het systeem. Populatiegebonden bekostiging in
de regio kan helpen en dan kunnen de Zorgbelangorganisaties, die regionaal actief zijn, een
grote rol spelen om mensen te mobiliseren.